Αποζημίωση 15.000 ευρώ σε βάρος Δήμου για τραυματισμό σε πεζοδρόμιο – Τι έκρινε το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών

Μια ιδιαίτερα σημαντική δικαστική απόφαση για την ευθύνη των Δήμων ως προς την ασφάλεια των πολιτών εξέδωσε το 29ο Τμήμα του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, επιδικάζοντας αποζημίωση ύψους 15.000 ευρώ σε 47χρονη γυναίκα, η οποία τραυματίστηκε σοβαρά όταν σκόνταψε σε κομμένο μεταλλικό στύλο πινακίδας που προεξείχε από δημοτικό πεζοδρόμιο.

Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς δεν περιορίζεται μόνο στην αναγνώριση της ευθύνης του Δήμου, αλλά αναλύει εκτενώς τις υποχρεώσεις των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τη συντήρηση των κοινόχρηστων χώρων, ενώ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην εφαρμογή του άρθρου 931 του Αστικού Κώδικα, που προβλέπει αποζημίωση για πιθανή μελλοντική ζημία λόγω αναπηρίας ή παραμόρφωσης.

Το ατύχημα στο πεζοδρόμιο

Το περιστατικό σημειώθηκε τον Μάρτιο του 2020, όταν η 47χρονη περπατούσε σε δημοτικό πεζοδρόμιο και προσέκρουσε σε κομμένο μεταλλικό υπόλειμμα στύλου οδικής πινακίδας, το οποίο παρέμενε εκτεθειμένο χωρίς να έχει απομακρυνθεί ή να έχει αποκατασταθεί το σημείο.

Η πτώση προκάλεσε σοβαρό τραυματισμό, ο οποίος, σύμφωνα με την κρίση του δικαστηρίου, είχε συνέπειες που ξεπερνούσαν μια απλή προσωρινή σωματική βλάβη. Η γυναίκα προσέφυγε στη Δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι το ατύχημα προκλήθηκε από την πλημμελή συντήρηση του πεζοδρομίου και την παράλειψη των αρμόδιων υπηρεσιών του Δήμου να απομακρύνουν το επικίνδυνο εμπόδιο.

Η απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών

Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών έκανε δεκτή την αγωγή, κρίνοντας ότι το ατύχημα προκλήθηκε αποκλειστικά από παράνομη παράλειψη των οργάνων του εναγόμενου Δήμου.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, οι αρμόδιες υπηρεσίες:

• δεν προχώρησαν έγκαιρα στην επισκευή του πεζοδρομίου,
• δεν απομάκρυναν τον κομμένο μεταλλικό στύλο,
• δεν αντικατέστησαν την κατεστραμμένη πινακίδα,
• δεν διασφάλισαν ασφαλή διέλευση των πεζών.

Το δικαστήριο έκρινε ότι οι παραλείψεις αυτές συνιστούν παραβίαση των νόμιμων υποχρεώσεων του Δήμου και θεμελιώνουν αστική ευθύνη.

Καμία συνυπαιτιότητα της 47χρονης

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό περί συνυπαιτιότητας της τραυματισμένης γυναίκας.

Όπως επισημαίνεται στην απόφαση:

«Από κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν προκύπτει ότι η ενάγουσα δεν επέδειξε την απαιτούμενη επιμέλεια ή ότι συνετέλεσε, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, στην πρόκληση του επίδικου ατυχήματος.»

Κατά συνέπεια, το δικαστήριο διαπίστωσε ότι:

• η γυναίκα κινούνταν φυσιολογικά,
• δεν παραβίασε κανέναν κανόνα επιμέλειας,
• είχε εύλογη προσδοκία ότι το πεζοδρόμιο ήταν ασφαλές.

Η ύπαρξη μεταλλικού στύλου που προεξείχε από το οδόστρωμα χαρακτηρίστηκε αντικειμενικά επικίνδυνη κατάσταση, για την οποία αποκλειστική ευθύνη έφερε ο Δήμος.

Το δικαστήριο: Η άγνοια του Δήμου δεν τον απαλλάσσει

Το δικαστήριο απέρριψε επίσης τον ισχυρισμό ότι ο Δήμος δεν είχε ενημερωθεί για τη συγκεκριμένη φθορά.

«Η τυχόν μη όχληση του εναγόμενου Δήμου δεν αποτελεί παράγοντα άρσης των κατά νόμο υποχρεώσεών του.»

Με την κρίση αυτή υπενθυμίζεται ότι οι Δήμοι έχουν:

• υποχρέωση συνεχούς επιθεώρησης,
• ευθύνη τακτικής συντήρησης,
• καθήκον πρόληψης ατυχημάτων στους κοινόχρηστους χώρους.

Το νομικό πλαίσιο για την ευθύνη των Δήμων

Η απόφαση στηρίζεται στις διατάξεις των άρθρων 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα (ΕισΝΑΚ), που αποτελούν τη βασική νομική βάση της ευθύνης του Δημοσίου, των Περιφερειών και των Δήμων.

Οι διατάξεις αυτές προβλέπουν ότι οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης οφείλουν να αποζημιώνουν όσους ζημιώνονται από παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων τους κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας.

Στην υπόθεση αυτή, η παράλειψη του Δήμου συνίστατο στο ότι:

• δεν επιθεώρησε επαρκώς το πεζοδρόμιο,
• δεν εντόπισε την επικίνδυνη φθορά,
• δεν απομάκρυνε τον μεταλλικό στύλο,
• δεν πραγματοποίησε τις απαραίτητες επισκευές.

Οι υποχρεώσεις των Δήμων για τη συντήρηση πεζοδρομίων

Η απόφαση επαναλαμβάνει τη σταθερή νομολογία σύμφωνα με την οποία οι Δήμοι οφείλουν να:

• διατηρούν ασφαλή τα πεζοδρόμια,
• πραγματοποιούν τακτικούς ελέγχους,
• επισκευάζουν κάθε επικίνδυνη φθορά,
• αντικαθιστούν κατεστραμμένες πινακίδες,
• συντηρούν την κάθετη οδική σήμανση.

Το δικαστήριο επισημαίνει χαρακτηριστικά:

«Οι Δήμοι υποχρεούνται να ελέγχουν την κατάσταση των πεζοδρομίων και να προβαίνουν στην επισκευή και συντήρηση αυτών, ενώ είναι αρμόδιοι και για την εγκατάσταση και συντήρηση της κάθετης σήμανσης των δημοτικών οδών.»

Η υποχρέωση αυτή απορρέει, μεταξύ άλλων, από τον ν. 3463/2006 (Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων) και τις σχετικές διατάξεις που καθορίζουν τις αρμοδιότητες των ΟΤΑ.

Τι προβλέπει το άρθρο 931 του Αστικού Κώδικα

Κομβικό σημείο της απόφασης αποτελεί η εφαρμογή του άρθρου 931 ΑΚ, το οποίο τα τελευταία χρόνια αξιοποιείται ολοένα και συχνότερα από τη νομολογία του Αρείου Πάγου και των διοικητικών δικαστηρίων.

Η διάταξη αναγνωρίζει ότι μια αναπηρία ή παραμόρφωση μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη μελλοντική ζωή του παθόντος, ακόμη και αν δεν είναι δυνατόν να αποδειχθεί με απόλυτη βεβαιότητα η έκταση της ζημίας.

Οι συνέπειες μπορεί να αφορούν:

• την επαγγελματική εξέλιξη,
• τη δυνατότητα εύρεσης εργασίας,
• την οικονομική πορεία,
• την κοινωνική δραστηριότητα,
• την οικογενειακή ζωή.

Η διαφορά μεταξύ των άρθρων 929, 931 και 932 ΑΚ

Άρθρο 929 ΑΚ

Καλύπτει τις πραγματικές οικονομικές ζημίες, όπως:

• νοσήλια,
• φάρμακα,
• χειρουργικές επεμβάσεις,
• φυσικοθεραπείες,
• απώλεια εισοδήματος.

Άρθρο 932 ΑΚ

Αφορά τη χρηματική ικανοποίηση για:

• ηθική βλάβη,
• σωματικό πόνο,
• ψυχική ταλαιπωρία.

Άρθρο 931 ΑΚ

Προβλέπει αυτοτελή αποζημίωση για τις πιθανές μελλοντικές επιπτώσεις μιας μόνιμης αναπηρίας ή παραμόρφωσης.

Το δικαστήριο επισημαίνει:

«Δεν απαιτείται βεβαιότητα δυσμενούς επιρροής στο μέλλον του προσώπου, αλλά αρκεί και απλή δυνατότητα κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων.»

Γιατί επιδικάστηκαν 15.000 ευρώ

Το ποσό των 15.000 ευρώ αφορά αποκλειστικά την αποζημίωση για τις μελλοντικές δυσμενείς συνέπειες που ενδέχεται να έχει ο τραυματισμός στη ζωή της 47χρονης, σύμφωνα με το άρθρο 931 ΑΚ.

Το δικαστήριο έκρινε ότι ο τραυματισμός μπορεί να επηρεάσει:

• την επαγγελματική της πορεία,
• την οικονομική της εξέλιξη,
• την κοινωνική της δραστηριότητα,
• τη συνολική ποιότητα ζωής της.

Ένα ισχυρό μήνυμα προς τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η συγκεκριμένη απόφαση αποτελεί ακόμη μία υπενθύμιση ότι η συντήρηση των δημοτικών υποδομών δεν είναι απλώς διοικητική υποχρέωση, αλλά βασική προϋπόθεση για την προστασία της ανθρώπινης ζωής και της σωματικής ακεραιότητας των πολιτών.

Η παράλειψη έγκαιρης επιθεώρησης και αποκατάστασης επικίνδυνων φθορών σε πεζοδρόμια, πλατείες, κοινόχρηστους χώρους και οδική σήμανση μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε σοβαρούς τραυματισμούς, αλλά και σε σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις για τους Δήμους μέσω δικαστικών αποζημιώσεων.

Η νομολογία των διοικητικών δικαστηρίων κινείται πλέον σταθερά προς την αυστηρή εφαρμογή των υποχρεώσεων των ΟΤΑ, αναδεικνύοντας ότι η πρόληψη, η συνεχής επιθεώρηση και η άμεση αποκατάσταση των επικίνδυνων σημείων αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της αποστολής της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.