Ozempic και Tirzepatide: Γιατί προκαλούν αδυναμία και υπνηλία – Οι επιστημονικές εξηγήσεις

Ozempic και Tirzepatide: Γιατί προκαλούν αδυναμία και υπνηλία – Οι επιστημονικές εξηγήσεις και τι πρέπει να γνωρίζουν οι ασθενείς

Ozempic, Wegovy και Tirzepatide συγκαταλέγονται στα πιο δημοφιλή φάρμακα για τη διαχείριση του διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας. Ωστόσο, πολλοί ασθενείς αναφέρουν έντονη κόπωση, υπνηλία και έλλειψη ενέργειας κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα των τελευταίων ετών, η αδυναμία αποτελεί μία από τις συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων GLP-1.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το φαινόμενο αυτό είναι συνήθως προσωρινό, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτεί ιατρική αξιολόγηση.

Τι δείχνουν οι κλινικές μελέτες για το Ozempic και το Tirzepatide

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία των κλινικών δοκιμών:

• Το Ozempic/Wegovy (σεμαγλουτίδη) προκαλεί κόπωση ή ασθένεια περίπου στο 11% των ασθενών, έναντι περίπου 5% στην ομάδα placebo.
• Το Tirzepatide (Zepbound/Mounjaro) εμφανίζει ποσοστά κόπωσης μεταξύ 5% και 7%, ανάλογα με τη δοσολογία, έναντι περίπου 3% στην ομάδα placebo.

Στην καθημερινή κλινική πράξη, αρκετοί γιατροί εκτιμούν ότι τα πραγματικά ποσοστά μπορεί να είναι υψηλότερα, καθώς πολλοί ασθενείς θεωρούν την κόπωση φυσιολογική συνέπεια της απώλειας βάρους και δεν την αναφέρουν.

Πότε εμφανίζεται συνήθως η έντονη αδυναμία

Η χρονική εικόνα είναι αρκετά χαρακτηριστική:

• Τη 2η έως 4η ημέρα μετά την ένεση, όταν η συγκέντρωση του φαρμάκου στο αίμα βρίσκεται κοντά στο μέγιστο.
• Τις πρωινές ώρες, όπου πολλοί ασθενείς δυσκολεύονται να σηκωθούν από το κρεβάτι.
• Μεταξύ 14:00 και 16:00, περίοδο κατά την οποία αρκετοί περιγράφουν σημαντική πτώση της ενέργειας.
• Κατά τις πρώτες 4 έως 8 εβδομάδες της θεραπείας, όταν ο οργανισμός βρίσκεται στη φάση προσαρμογής.
• Μετά από κάθε αύξηση της δοσολογίας, όπου τα συμπτώματα συχνά επανεμφανίζονται προσωρινά.

Γιατί το Ozempic και το Tirzepatide προκαλούν υπνηλία και κόπωση

1. Μεγάλο θερμιδικό έλλειμμα

Τα φάρμακα μειώνουν σημαντικά την όρεξη, με αποτέλεσμα ορισμένοι ασθενείς να καταναλώνουν πολύ λιγότερες θερμίδες από όσες χρειάζεται ο οργανισμός τους. Η έλλειψη ενέργειας οδηγεί σε μειωμένη σωματική και πνευματική δραστηριότητα.

2. Αφυδάτωση και απώλεια ηλεκτρολυτών

Η μειωμένη πρόσληψη υγρών, σε συνδυασμό με πιθανή ναυτία, εμετούς ή διάρροια, μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση και έλλειψη νατρίου ή καλίου, οδηγώντας σε έντονη αδυναμία και υπνηλία.

3. Χαμηλή πρόσληψη πρωτεΐνης

Η μειωμένη όρεξη επηρεάζει συχνά την κατανάλωση πρωτεΐνης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια μυϊκής μάζας, η οποία συμβάλλει στην αίσθηση κόπωσης.

4. Μεταβολές στα επίπεδα γλυκόζης

Παρότι τα φάρμακα συμβάλλουν στη σταθεροποίηση του σακχάρου, οι πολλές ώρες χωρίς φαγητό μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα όπως αδυναμία, δυσκολία συγκέντρωσης και ευερεθιστότητα.

5. Προσαρμογή του εγκεφάλου στη δράση των GLP-1

Οι υποδοχείς GLP-1 και GIP υπάρχουν και στον εγκέφαλο, επηρεάζοντας μηχανισμούς που σχετίζονται με την όρεξη και τον ύπνο. Μέχρι να ολοκληρωθεί η προσαρμογή, αρκετοί ασθενείς αναφέρουν αίσθημα βάρους και ημερήσια υπνηλία.

6. Επίδραση στη διάθεση

Η μεγάλη μείωση των θερμίδων μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία νευροδιαβιβαστών που σχετίζονται με την ευχαρίστηση και το κίνητρο, με αποτέλεσμα ορισμένοι ασθενείς να περιγράφουν μειωμένο ενδιαφέρον για καθημερινές δραστηριότητες.

Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η κόπωση

• Κατανάλωση πρωτεΐνης μέσα στην πρώτη ώρα μετά το πρωινό ξύπνημα.
• Μικρά και συχνά γεύματα αντί για λίγα μεγάλα.
• Προγραμματισμένο σνακ με πρωτεΐνη και σύνθετους υδατάνθρακες πριν από την απογευματινή πτώση ενέργειας.
• Επαρκής ενυδάτωση, περίπου 2,3 έως 2,8 λίτρα υγρών ημερησίως, εκτός αν υπάρχουν διαφορετικές ιατρικές οδηγίες.
• Ήπια καθημερινή άσκηση, όπως περπάτημα 5 έως 10 λεπτών, που συχνά βοηθά περισσότερο από την παρατεταμένη ακινησία.

Πόσο διαρκούν τα συμπτώματα

Στους περισσότερους ασθενείς, η έντονη κόπωση βελτιώνεται μέσα σε 4 έως 8 εβδομάδες, καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται στη θεραπεία. Ωστόσο, μετά από κάθε αύξηση της δόσης μπορεί να εμφανιστεί νέα περίοδος αδυναμίας που διαρκεί περίπου μία έως δύο εβδομάδες.

Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα με γιατρό

Η άμεση ιατρική αξιολόγηση είναι απαραίτητη όταν εμφανιστούν:

• Αδυναμία να σηκωθεί κάποιος από το κρεβάτι για αρκετές ημέρες.
• Έντονη ζάλη κατά την όρθια στάση.
• Σημαντική σύγχυση ή διαταραχή της συνείδησης.
• Πόνος στο στήθος ή δύσπνοια.
• Απότομη μείωση της ποσότητας ούρων ή σημάδια σοβαρής αφυδάτωσης.

Συμπέρασμα

Η αδυναμία και η υπνηλία αποτελούν γνωστές ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων Ozempic και Tirzepatide. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι παροδικές και σχετίζονται με τη σημαντική μείωση της όρεξης, το θερμιδικό έλλειμμα και την προσαρμογή του οργανισμού. Παρ’ όλα αυτά, όταν τα συμπτώματα είναι έντονα ή συνοδεύονται από ανησυχητικά σημεία, απαιτείται άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό.